Canlı
herhangi bir canlı birey veya fiziksel yaşam sistemi
Canlılar; çevreye uyum sağlama, üreme ve kalıtım gibi ortak özelliklere sahip doğal varlıklar olup, yaşamın temel ögeleridir.
Etimoloji
Canlı sözcüğü, Farsçadan Türkçeye geçmiş olan "can" kelimesinden türemiştir. "Can", yaşam anlamına gelir. Bu nedenle "canlı", yaşamı olan, yaşayan anlamında kullanılır. Organizma ise Yunanca kökenli olup araç veya düzenek anlamındaki ὄργανον (organon) sözcüğünden türetilmiştir.
Canlıların sınıflandırılması
Evrende çok sayıda canlı bulunduğundan, bunların her birini tek tek incelemek mümkün değildir. Bu nedenle canlılar, belirli özelliklerine göre sınıflandırılır. Canlıların ortak ya da farklı özelliklerine göre yapılan bu gruplandırmaya taksonomi (sınıflandırma) ya da biyosistematik adı verilir. Bu sınıflandırmayı inceleyen bilim dalına ise sistematik (taksonomi) denir.
Canlılar temel olarak altı âlemde sınıflandırılır:
Canlıların ortak özellikleri
Canlıların ortak bazı temel özellikleri şunlardır:
- Hücresel yapı
- Metabolizma
- Homeostazi (iç denge)
- Beslenme
- Solunum
- Boşaltım
- Dolaşım
- Büyüme ve gelişme
- Çoğalma (Üreme, replikasyon)
- Çevresel uyarılara tepki
- Adaptasyon
- Ölüm
Her canlıda bu özelliklerin tümü ya da bir kısmı gözlemlenebilir.