Lady Gaga

Gaga'nın ikinci albümü Born This Way, 2011'de yayımlandı ve ilk haftasında bir milyonun üzerinde satış yaptığı ülke olan Amerika Birleşik Devletleri dâhil yirmiden fazla ülkede listelerin zirvesinde yer aldı. Albüme adını veren şarkı, bir haftadan kısa süre içerisinde bir milyondan fazla indirilerek iTunes'ta en hızlı satan şarkı oldu. 2013'te yayımladığı üçüncü albümü Artpop, ABD listelerinde bir numara oldu ve "Applause" single'ına yer verdi. 2014'te Tony Bennett ile birlikte yayımladığı Cheek to Cheek adlı caz albümü, Gaga'nın ABD'de art arda bir numara olan üçüncü albümü oldu. American Horror Story: Hotel dizisindeki performansıyla 2016'da En İyi Kadın Oyuncu Altın Küre Ödülü aldı. 2016'da çıkarttığı beşinci stüdyo albümü Joanne ile 2010'lu yıllarda ABD'de bir numarada yer almış dört albümü olan ilk kadın oldu.

Ocak 2016 itibarıyla dünya genelinde 27 milyon albüm ve 146 milyon single satışı gerçekleştiren Gaga, tüm zamanların en çok satan sanatçılarından biridir. Başarıları arasında pek çok Guinness Dünya Rekoru, bir Akademi Ödülü, iki Altın Küre Ödülü, üç Brit Ödülü, on altı Grammy Ödülü ve Songwriters Hall of Fame ile Council of Fashion Designers of America tarafından verilen ödüller bulunmaktadır. Gaga, Billboard'un Yılın Sanatçısı listelerinde ve Forbes'un güç ve kazanç sıralamalarında yer almaktadır. 2012'de VH1'ın Müzikteki En Büyük Kadınlar listesinde dördüncü sırada yer aldı, 2013'te Time'ın son on yılın en etkili insanları ile ilgili düzenlediği okuyucu anketinde ikinci oldu ve 2015'te Billboard tarafından Yılın Kadını seçildi. Mesleğinin yanı sıra aralarında LGBT hakları ile gençlerin güçlendirilmesi ve zorbalıkla mücadele amacıyla kurduğu kâr amacı gütmeyen Born This Way Foundation'ın bulunduğu çeşitli hayırseverlik ve sosyal aktivizm çalışmaları yürütmektedir.

1986–2004: İlk dönem

Stefani Joanne Angelina Germanotta, 28 Mart 1986'da Upper East Side, Manhattan'daki Lenox Hill Hastanesi'nde Katolik bir ailenin kızı olarak doğdu. Cynthia Louise "Cindy" (evlilik öncesi soyadı Bissett) ve İnternet girişimcisi Joseph Anthony "Joe" Germanotta, Jr.'ın en büyük kızıdır. %75 oranında İtalyan kökleri bulunan Germanotta'nın Kanadalı Fransız kökleri de vardır. Kız kardeşi Natali moda öğrencisidir. Manhattan'ın Upper West Side bölgesinde yetişen Germanotta, annesinin iletişim sektöründe sabah sekizden akşam sekize kadar çalıştığını, babasının da işte çok zaman harcadığını ifade etmektedir. Germanotta, on bir yaşından itibaren Manhattan'ın Upper East Side bölgesindeki özel bir Roma Katoliği kız okulu olan Kutsal Kalp Manastırı'na gitti. Lisedeki öğrenim yıllarını "çok çalışkan, çok disiplinli" ama "biraz da güvensiz" olarak tanımlayan Germanotta, bu dönemi hakkında daha sonraları "Ya çok kışkırtıcı ya da çok tuhaf olduğum için alay konusu olurdum, ben de daha az göze batmaya çalıştım. Uyum sağlayamadım ve kendimi ucube gibi hissettim." ifadelerini kullandı. Piyano çalmaya dört yaşında başlayan Germanotta, ilk piyano baladını on üç yaşında yazdı ve on dört yaşında açık mikrofon akşamlarında piyano performansı sergilemeye başladı. Aralarında Gönül Yolu'ndaki (Guys and Dolls) Adelaide ve Aptallar Şehri'ndeki (A Funny Thing Happened on the Way to the Forum) Philia olmak üzere lisedeki müzikallerin başrollerinde oynadı. Ayrıca The Sopranos dizisinin 2001'deki "The Telltale Moozadell" adlı bölümünde küçük bir rol olan afacan öğrenci rolünü üstlendi ve New York'taki gösterilerin seçmelerine katılıp başarısız oldu. Bunun yanında Lee Strasberg Theatre and Film Institute'ta on yıl boyunca metot oyunculuğu dersleri aldı.

Liseyi bitirdikten sonra New York Üniversitesi'nin müzikal tiyatro konservatuvarı olan Collaborative Arts Project 21'a (CAP21) başvurdu. On yedi yaşında, erken kabul edilen yirmi öğrenciden biri olarak üniversitenin yurdunda kalmaya başladı. Şarkı sözü yazma yeteneğini geliştirmeye ek olarak sanat, din, sosyal sorunlar ve politika konularında kompozisyonlar ve pop sanatçıları Spencer Tunick ve Damien Hirst üzerine bir tez yazdı. Germanotta ayrıca pek çok rol için seçmelere katıldı ve 2005'te MTV'nin Boiling Points adlı reality şovunda yer aldı.

2005–2007: Kariyer başlangıcı

Germanotta, on dokuz yaşında müzik kariyerine odaklanmaya karar verdi ve öğreniminin ikinci yılının ikinci döneminde CAP21'dan ayrıldı. 2005 yazına doğru Rivington Street'te bir daireye yerleşen Germanotta, hip-hop şarkıcısı Grandmaster Melle Mel ile Cricket Casey tarafından yazılan bir çocuk kitabı olan The Portal in the Park'ın sesli kitabı için birkaç şarkı kaydetti. Ayrıca New York Üniversitesi'nden arkadaşlarıyla Stefani Germanotta Band (SGBand) adında bir grup kurdu. New York'taki çeşitli mekânlarda sahne alan grup, Lower East Side'daki kulüplerin demirbaşı olmaya başladı. The Cutting Room'daki 2006 Songwriters Hall of Fame New Songwriters Showcase'ten sonra Germanotta, yetenek avcısı Wendy Starland tarafından müzik yapımcısı Rob Fusari'ye önerildi. Fusari'nin iş birliği yaptığı Germanotta, her gün New Jersey'ye gidip yazdığı şarkıların üzerinde çalıştı ve yapımcısıyla yeni şarkılar hazırladı. Fusari, Mayıs 2006'da Germanotta ile bir ilişkiye başladığını ve "Lady Gaga" lakabını Queen şarkısı "Radio Ga Ga"dan esinlenerek bulduğunu söylemektedir. Germanotta, Fusari'den "Lady Gaga" yazan bir mesaj aldığında kendisine bir sahne adı bulmaya çalışıyordu.

Fusari ve Gaga bir süre sonra Team Lovechild adlı bir şirket kurdular ve kaydettikleri elektropop şarkılarını müzik endüstrisi patronlarına yolladılar. Def Jam Recordings'in A&R bölümünün başı Joshua Sarubin, olumlu görüş bildirdi ve patronu Antonio "L.A." Reid ile anlaştıktan sonra Gaga, Eylül 2006'da Def Jam ile sözleşme imzaladı. Fakat üç ay sonra şirketten çıkarıldı; hayatının bu dönemi daha sonra 2011'de çıkaracağı "Marry the Night" single'ının klibine esin kaynağı olacaktı. Noel için ailesinin yanına ve Lower East Side'ın gece hayatına dönen Gaga; yeni burlesk gösterileri sergilemek, barlarda üzerinde bikiniyle go-go dansı yapmak gibi işlerle uğraşıyor ve bu dönemde uyuşturucu maddeler kullanıyordu. Fusari ile olan ilişkisi de Ocak 2007'de sona erdi.

Bu süreçte Gaga, sahnedeki kişiliğine şekil vermesine yardım eden performans sanatçısı Lady Starlight ile karşılaştı. SGBand gibi ikili kısa zamanda aralarında Mercury Lounge, The Bitter End ve Rockwood Music Hall'un da bulunduğu kulüplerde sahneye çıkmaya başladı. 1970'lerin müziğini gerçeğe en yakın hâliyle sunan "Lady Gaga and the Starlight Revue" adlı canlı performansları "The Ultimate Pop Burlesque Rockshow" olarak lanse edildi. Kısa süre sonra ikili, Ağustos 2007'deki Lollapalooza müzik festivaline davet edildi. Gösteri eleştirmenlerce beğenildi ve olumlu tepkiler aldı. Başlangıçta avangart elektronik dans müziğine odaklanan Gaga, müzikal nişini pop melodileri ile David Bowie ve Queen'in glam rockını kendi müziğine kattığında buldu. Gaga ve Starlight şarkı söylemekle meşgulken yapımcı Rob Fusari, Gaga ile birlikte yaptıkları şarkıların üzerinde çalışmaya devam eti. Fusari bu şarkıları, arkadaşı da olan yapımcı Vincent Herbert'a gönderdi. Herbert, şarkıcıyı hemen Interscope Records'ın bir markası olan ve 2007'de kurulan kendi şirketi Streamline Records'ın kadrosuna kattı. İlerleyen yıllarda Gaga, Herbert'tan kendisini keşfeden kişi olarak bahsedecek ve "Sanırım pop tarihini yazdık ve yazmaya devam edeceğiz." ifadelerini kullanacaktı. Sony/ATV Music Publishing tarafından satın alınmadan önce Famous Music Publishing'de acemi şarkı sözü yazarı olarak staj yaptıktan sonra Gaga, Sony/ATV ile sözleşme imzaladı. Bunun sonucunda Britney Spears, New Kids on the Block, Fergie ve The Pussycat Dolls için şarkı yazması için işe alındı. Interscope'ta şarkıcı ve şarkı yazarı Akon, Gaga'nın ses yeteneğini stüdyoda kendi şarkılarından biri için kayıt yaparken fark etti. Akon daha sonra Interscope Geffen A&M Başkanı ve CEO'su Jimmy Iovine'i, Gaga'yla aynı anda kendi şirketi KonLive'da kalması şartıyla ortak sözleşme imzalaması için ikna etti.

2007'nin sonuna doğru Gaga, şarkı yazarı ve yapımcı RedOne ile tanıştı. Gaga, RedOne ile ilk albümü için bir hafta stüdyoda kayıt yaparak iş birliği yaptı. Diğer taraftan Interscope'un bir markası olan, yapımcı ve söz yazarı Martin Kierszenbaum tarafından kurulan Cherrytree Records'a katıldı ve Kierszenbaum ile dört şarkı yazdı.

2008–2010: The Fame ve The Fame Monster

2008'de Gaga, ilk stüdyo albümü üzerinde çalışmak için Los Angeles'a taşındı ve Andy Warhol'un Factory'sine benzeyen Haus of Gaga adlı kendi yaratıcı ekibini kurdu. Gaga'nın ilk stüdyo albümü The Fame, 19 Ağustos 2008'de yayımlandı ve olumlu tepkiler aldı. Eleştirmenler albümün Def Leppard baterileri ve alkışları ile urban müziğin metal baterilerinin, 1980'lerin elektropopunun ve dans müziği ile belirgin hookların birleşmesinden oluştuğunu belirttiler. Albüm; Almanya, Avusturya, Birleşik Krallık, İrlanda, İsviçre ve Kanada listelerinde bir numara olurken ABD, Avustralya ve on beş ülkenin listesinde ilk beşe girdi. İlk iki single "Just Dance" ve "Poker Face", dünya genelinde ticari başarı yakaladı. "Poker Face", 52. Grammy Ödülleri'nde En İyi Dans Kaydı dalında, The Fame ise En İyi Dans/Elektronika Albümü dalında ödül aldı. Albümden ayrıca başarı yakalayan "Eh, Eh (Nothing Else I Can Say)", "LoveGame" ve "Paparazzi" single'ları yayımlandı.

Gaga, 2009'da The Pussycat Dolls'un Avrupa ve Okyanusya'daki Doll Domination Tour adlı turnesinin açılış sanatçısı olduktan sonra 2009'un Mart ve Eylül ayları arasında gerçekleşen ilk dünya turnesi The Fame Ball Tour'u başlattı. Dünyayı dolaşırken Kasım 2009'da sekiz şarkılık bir EP olan The Fame Monster'ı yayımladı. Albümün çıkış single'ı "Bad Romance" on sekiz ülkede listelerin zirvesine çıkarken ABD, Avustralya ve Yeni Zelanda'da ilk ikiye girdi ve En İyi Kadın Pop Vokal Performansı ile En İyi Video Klip kategorilerinde ödül kazandırdı. Albümden daha sonra "Telephone" (Beyoncé ile düet) ve "Alejandro" single'ları yayımlandı. Bunlardan ilki Gaga'nın Birleşik Krallık'taki dördüncü bir numaralı single'ı olurken ikincisinin video klibi dinî tartışmalara yol açtı. Video klipleri etrafında dönen tartışmalara rağmen Gaga, video paylaşım sitesi YouTube'da videoları toplamda bir milyar izlenen ilk sanatçı oldu. 2010 MTV Video Müzik Ödülleri'nde aday gösterildiği on üç kategoriden sekizini kazandı. "Bad Romance" ile ödül aldığı Yılın Video Klibi kategorisinde "Telephone" da aday gösterildiği için bu ödüle aynı anda iki kez aday gösterilen ilk kadın sanatçı oldu. Ayrıca The Fame Monster, 53. Grammy Ödülleri'nde En İyi Pop Vokal Albüm dalında ödül aldı. 2010 derlemesi The Remix, Gaga'nın Cherrytree Records ile çıkarttığı son albüm oldu. Forbes, Celebrity 100 ve Dünyanın En Güçlü Kadınları listelerinde Gaga'ya yer vermeye 2010'da başladı ve sanatçıyı sırasıyla dördüncü ve yedinci sıraya koydu.

The Fame Monster'ın başarısı Gaga'nın albümün çıkışından birkaç hafta ve The Fame Ball Tour'un bitiminden birkaç ay sonra ikinci dünya turnesi The Monster Ball Tour'u başlatmasına neden oldu. Mayıs 2011'de sona eren, eleştirmenlerin beğendiği ve ticari olarak başarılı olan turne bir buçuk yıldan fazla sürerken $227,4 milyon hasılatla tüm zamanların en çok hasılat yapan turnelerinden biri oldu. New York'ta Madison Square Garden'daki konserler HBO'da Lady Gaga Presents the Monster Ball Tour: At Madison Square Garden adlı programda gösterildi. Gaga ayrıca albümden şarkıları, aralarında Birleşik Krallık Kraliçesi II. Elizabeth'in de katıldığı 2009 Royal Variety Performance, Elton John ile piyano düeti yaptığı 52. Grammy Ödülleri ve Gaga'nın üç ödülle ayrıldığı 2010 BRIT Ödülleri'nin bulunduğu uluslararası etkinliklerde seslendirdi. Ayrıca Michael Jackson'ın Londra'da The O₂ Arena'daki This Is It konserlerinde açılış sanatçısı olsa da, Jackson'ın hayatını kaybetmesi üzerine etkinlikler iptal edildi.

2009'da Gaga, Monster Cable Products firmasıyla Heartbeats adında, üstü mücevherlerle kaplı bir kulaklık yapmak için çalışmalara başladı. Ocak 2010'da Polaroid adlı şirketin yaratıcı yönetmeni olan Gaga, ilk üçlü yeni ürün olan Grey Label'ı 2011 Consumer Electronics Show adlı elektronik fuarında tanıttı. Eski yapımcısı ve eski erkek arkadaşı Rob Fusari, Gaga ile olan iş birliği nedeniyle sanatçının yapım şirketinin gelirlerinden %20 pay iddia etti ve Mermaid Music LLC aleyhine dava açtı. New York Yüksek Mahkemesi davayı ve Gaga'nın açtığı karşı davayı reddetti. Bu çekişmeye ek olarak Gaga'ya sistemik lupus eritematozus teşhisi kondu ama semptomlardan etkilenmediği iddia edildi. Larry King ile yaptığı bir röportajda Gaga, semptomlardan kaçınmayı ve sağlıklı bir yaşam tarzı benimsemeyi umduğunu belirtti.

2011–2014: Born This Way, Artpop ve Cheek to Cheek

Gaga, Şubat 2011'de "Born This Way"i aynı adlı ikinci stüdyo albümünün çıkış single'ı olarak yayımladı. Billboard Hot 100 listesine ilk sıradan giren şarkı, liste tarihinin bininci bir numaralı single'ı oldu. İkinci single "Judas" pek çok büyük müzik marketin listelerinde ilk ona girerken "The Edge of Glory", dijital mağazalarda başarı yakalamasının ardından single olarak yayımlandı. 23 Mayıs 2011'de yayımlanan Born This Way, ABD'de ilk haftasında 1,108 milyon kopya satarak Billboard 200 listesine bir numaradan giriş yaptı ve yirmiden fazla ülkede liste başı oldu. Dünya genelinde sekiz milyondan fazla satışa ek olarak Born This Way, Gaga'nın üçüncü kez art arda aday gösterildiği Yılın Albümü dâhil üç Grammy Ödülü'ne aday gösterildi. Albümün sonraki single'ları "Yoü and I" ve "Marry the Night" ise önceki single'ların yakaladığı uluslararası başarının gerisinde kaldı. Temmuz 2011'de "Yoü and I"ın klip çekimleri sırasında Gaga, oyuncu ve model Taylor Kinney ile tanıştı. İkili kısa süre içinde çıkmaya başladı. Born This Way albümüne destek niteliği taşıyan The Born This Way Ball adlı turne, 27 Nisan 2012'de başladı ve Şubat 2013'te sona erdi. Fakat sağ kalçasındaki yırtıktan dolayı Gaga, turnenin kalan gösterilerini iptal etti. Kısa süre sonra kalça ameliyatı geçirdiğini ve iyileşmekte olduğunu doğruladı. Gaga'nın PPL tarafından Birleşik Krallık'ta 2011'in en çok çalınan ikinci sanatçısı olduğu açıklandı. Aynı yıl Gaga, $90 milyon kazancıyla Celebrity 100 listesinin zirvesine oturdu ve Dünyanın En Güçlü Kadınları listesinde on birinci sırada yer alarak en yüksek sırayı elde eden sanatçı oldu. Mart 2012'de, Born This Way satışları ve The Monster Ball Tour geliri dâhil $25 milyon kazançla Billboard'un en çok kazananlar listesinde dördüncü sırada yer aldı.

Bu dönemde, Tony Bennett ile "The Lady Is a Tramp" şarkısının caz versiyonunu kaydetti ve animasyon filmi Gnomeo & Juliet için Elton John ile düet yaptı. Sydney Town Hall'da Born This Way'i tanıtmak için ve eski ABD Başkanı Bill Clinton'ın 65. doğum günü kutlamaları dolayısıyla tek sefere mahsus sahne aldı; Marilyn Monroe'yu anımsatan sarı bir perukla "Yoü and I"ı seslendirdi. Televizyon performansları arasında eleştirmenlerce beğenilen, 5,749 milyon Amerikalı tarafından izlenen ve dördüncü EP'si A Very Gaga Holiday'in yayımlanmasına yol açan A Very Gaga Thanksgiving adlı Şükran Günü özel yayını yer aldı. Mayıs 2012'de Gaga, Simpsonlar'ın 23. sezonunun final bölümü "Lisa Goes Gaga"da animasyon hâliyle konuk oyuncu oldu. Ayrıca Bennett'in The Zen of Bennett (2012) adlı belgeselinde yer aldı. Bir sonraki ay, Coty, Inc. ile birlikte hazırladığı ve Eylül 2012'de dünya genelinde satışa sunulan ilk parfümü Lady Gaga Fame'in duyurusunu yaptı.

2012'nin başında, yapımcı Fernando Garibay ile çalışırken üçüncü stüdyo albümü Artpop'ta yer alacak şarkıların gelişmeye başladığını duyurdu. Albüm çalışmaları The Born This Way Ball turnesi sırasında da devam etti. Niyetinin dinleyicilerine "gerçekten iyi zaman geçirtmek" olduğunu belirten sanatçı, albümü "kulüpte geçirilen bir gece" gibi tasarladığını belirtti. Artpop, Kasım 2013'te yayımlandı. Eleştirmenlerin karışık tepkisine rağmen, Billboard 200 listesine ilk sıradan giriş yaptı ve Temmuz 2014 itibarıyla 2,5 milyon kopya sattı. Albümden yayımlanan "Applause" ve R&B şarkıcısı R. Kelly ile düet yapılan "Do What U Want" single'ları ticari başarılar yakaladı. Üçüncü single "G.U.Y." ise Gaga'nın listelerde en az başarı gösteren single'ı oldu. Mayıs 2014'te Gaga, konseptini ArtRave tanıtım etkinliğinden alan ArtRave: The Artpop Ball adlı turneye çıktı. $83 milyon hasılat elde eden turne, The Born This Way Ball turnesinin iptal edildiği şehirler ile şarkıcının daha önce ziyaret etmediği şehirlere uğradı. Bu arada Gaga, uzun zaman menajerliğini yapan Troy Carter ile "yaratıcılık farklılıkları" nedeniyle yollarını ayırdı ve Haziran 2014'te yeni menajeri Bobby Campbell ile birlikte Live Nation Entertainment'ın sanatçı yönetim bölümü olan Artist Nation'a katıldı. Gaga, Forbes'un En Çok Kazanan 30 Yaş Altı Ünlüler listesinde zirvede yer alırken Celebrity 100 listesinde ve Time'ın son on yılın en etkili insanları ile ilgili düzenlediği okuyucu anketinde ikinci oldu.

Gaga, Robert Rodriguez'in yönettiği Ustura Dönüyor (2013) adlı filmde rol aldı. Eleştirel ve ticari açıdan başarısız olan filmdeki performansından ötürü En Kötü Yardımcı Kadın Oyuncu dalında Altın Ahududu Ödülü'ne aday gösterildi. Ayrıca Saturday Night Live'ın 16 Kasım 2013'teki bölümünün sunucusu olan sanatçı, "Do What U Want" (Kelly ile birlikte) ve "Gypsy"yi seslendirdi. 28 Kasım'da ise ABC'de Lady Gaga and the Muppets' Holiday Spectacular adlı kendisinin ikinci Şükran Günü özel televizyon yayınını yaptı. Yine bir Robert Rodriguez filmi olan ve 22 Ağustos 2014'te vizyona giren Günah Şehri: Uğruna Öldürülecek Kadın'da cameo görüntüsüyle yer aldı. "Lady Gaga For Versace" adlı kampanya ile Versace'nin 2014 ilkbahar-yaz sezonunun yüzü oldu.