Çorum

Çorum 34°04′ doğu boylamı ile 39°54′ kuzey enlemi üzerinde yer almaktadır. İlin deniz seviyesinden yüksekliği ortalama 820 metredir.

Ankara'ya 244 km, İstanbul'a 608 km, Amasya'ya 92 km, Sinop'a 294 km, Samsun'a 167 km, Tokat'a ise 188 km mesafededir.

İlçelerin il merkezine uzaklıkları ise; Alaca 52 km, Bayat 83 km, Boğazkale 87 km, Dodurga 42 km, İskilip 56 km, Kargı 106 km, Laçin 29 km, Mecitözü 37 km, Oğuzlar 68 km, Ortaköy 57 km, Osmancık 59 km, Sungurlu 72 km ve Uğurludağ 66 km'dir.

Tarihçe

Yapılan araştırmalar, Çorum bölgesinde Yontma Taş Çağı (Paleolitik), Cilalı Taş Devri (Neolitik) ve Bakır Taş Devri (Kalkolitik) döneminin dördüncü aşamasına ait insan yerleşimlerinin bulunduğunu ortaya çıkarmıştır. Bu devre ait eserlere Alacahöyük, Büyük Güllücek, Boğazköy, Eskiyapar ve Kuşsaray höyüklerinde de rastlanmıştır. Yerleşimler bu dönemden itibaren devamlılık göstermiştir. Çorum ve çevresi daha sonra Hititler, Frigler, Kimmerler, Medler, Persler, Galatlar, Romalılar, Bizanslılar, Selçuklular, Danişmendliler Beyliği, Moğollar, Eretna Beyliği, Kadı Burhaneddin Ahmed Devleti ve son olarak Osmanlılar'ın egemenliğine girmiştir. Laçin ilçesinde ise Kaplıkaya Kaya Mezarı da bulunmaktadır.

Çorum isminin ortaya çıkışı

Çorum, binlerce yıldır çeşitli uygarlıkların oluşturduğu yerli Anadolu kültür geleneğini sürdüren illerin başında gelmekle birlikte, merkez ilçenin tümüyle şehir olarak kurulması 11. yüzyıla kadar inmektedir. Müslüman Türklerce kurulmuş Anadolu şehirlerinden biridir. Çorum isminin günümüzdeki haline dönüşümü konusunda farklı rivayetler üzerinde durulmaktadır;

1. MÖ 3. yüzyılda Avrupa'dan Anadolu'ya geçerek şimdiki Çorum, Sivas, Yozgat arasına yerleşen Galat topluluklarının adı olan Trokmu sözcüğünden gelmiştir. Trokmu oymağı, Hitit İmparatorluğu'nun başkenti olan Hattuşa (Boğazköy) yöresine yerleşmiştir. Trokmu sözcüğü zamanla Torokmu'ya daha sonra da Çorumlu'ya dönüşmüştür.

2. MÖ 90-80 yıllarında Pontus Krallığı'na bağlı olarak Kapadokya valiliği yapan Gordios'a dayanmaktadır. Gordios'un yönetimi sırasında Gordiana denilen bölge Gordios'un yönetiminden sonra da uzun süre aynı adı taşıdı. Gordiana, önce Gordum'a, zamanla da Çorum'a dönüşmüştür.

3. Eski Yunan kaynaklarında Çorum'un adı Niconia (Nikonya) olarak geçmektedir. Bizans döneminde de Evkaite diye geçmektedir. 1071 Malazgirt Savaşı'ndan sonra Çorumlu olan vilayetin ismi 16. yüzyılın sonlarına doğru "-lu" ekinin kaldırılması ile Çorum olarak kalmıştır.

Coğrafya ve iklim

Çorum, İç Karadeniz iklimi özelliklerini gösterir. Yazlar sıcak ve az yağışlı, kışlar soğuk ve genelde kar yağışlıdır. İlkbahar ve sonbahar aylarında da az da olsa yağış görülür. Özellikle yaz akşamlarında bile hava serindir. Genel olarak ılıman bir iklime sahiptir.

Konum

Kuzey Anadolu Fay Hattı, Çorum'un 20 km kuzeyinden geçmektedir.

Önemli dağ ve tepeleri şunlardır: Çağşak Köyü'nde bulunan Kartal (Urlu) Dağı (1.670 m), Çatalkaya Tepesi ve Karadağ (1.566 m, Çorum Merkez).

Ovaları: Çorum Ovası, Bozboğa Ovası, Ovasaray Ovası, Hüseyin Ovası ve Dedesli Ovası.

Akarsuları: Kızılırmak, Yeşilırmak, Çat Suyu, Mecitözü Çayı ve Çekerek Irmağı.

Nüfus

Ekonomi

Çorum, 2019 yılında 1 milyar 541 milyon 873 bin dolarlık ihracat gerçekleştirdi. Türkiye'nin ihracat yapan illeri arasında 15.sırada bulunmaktadır. 2013 yılı verilerine göre %5,9'luk oranla işsizlik oranı en düşük 9. il olmuştur.

Yemek kültürü

Öncelikle Çorum'un en meşhur yiyecekleri arasında leblebi gelir. Madımak bu yörenin günlük yemeklerinden biridir. Düğün ve sünnet gibi özel günlerde düğün çorbası, et yahni, İskilip dolması, keşkek, etli pilav, su böreği, yayla çorbası, tulumba tatlısı ve Çorum baklavası yaygın olarak tüketilir. Çorum baklavası kısık ateşte uzun süre pişirildiği için rengi beyaz olur. Damada olarak bilinen bir tür un helvası, nişanın ardından gelinin ailesi tarafından hazırlanır. Tel tel tatlısı ise ağda ve leblebi unuyla hazırlanan bir pişmaniye türüdür. Eski zamanlarda kış aylarında aileler bu tatlıyı birlikte hazırlayıp yerdi. Kargı tulum peyniri ve sırık kebabı Kargı ilçesine özgüdür. Sabah kahvaltısında sündürme (muhlama, kuymak) yaygın şekilde yenir.

Turizm

Sıklık Mesire Yeri ve Tabiat Parkı il merkezinde yer almaktadır.

Eğitim

Lise, ortaokul, ilkokul ve ana sınıfı olmak üzere toplam 520 okul bulunmaktadır. Toplam 94.308 öğrenci mevcuttur. Ayrıca Çorum sınırları içinde Hitit Üniversitesi bulunmaktadır.

Ulaşım

Çorum'a kara yolu ile ulaşım mümkündür. Türkiye'nin her yerinden kara yoluyla bu ile ulaşılabilmektedir. Çorum Şehirlerarası Otobüs Terminali 2015 yılında yenilenmiştir. Toplam yedi otobüs firması hizmet vermektedir. İlçelere gidiş ve gelişler de bu terminalden yapılmaktadır. Öte yandan, Amasya'nın Merzifon ilçesindeki havalimanı da Çorum'a yaklaşık 1 saat mesafede yer almaktadır. Havalimanından Çorum merkezine ve ilçelere servisler düzenlenmektedir.

Belediye Otobüsleri

Özel Halk Otobüsleri, Çorum Belediyesi tarafından düzenlenmektedir. Toplam 17 hatta hizmet vermektedir. Otobüslere binmek için Özel Halk Otobüsü kartı veya jeton kullanılmaktadır. Otobüsler genelde 07.00-23.30 arasında halka hizmet vermektedir.

Çorum'da Yerel Medya

Cumhuriyet dönemi

Kaynak:

Kardeş şehirler

Çorum'un 6 kardeş şehri vardır:

• Fuzuli, Azerbaycan
• Kalkiya, Filistin
• Bace, Tunus
• Tešanj, Bosna-Hersek
• Gimhae, Güney Kore
• San Juan Teotihuacan, Meksika

Notlar